wt, 16 grudnia 2014

„Wypędzony” spośród „Wypędzonych”

Retrospektywa. Blog Jana Daniluka
Jedna z wielu tablic informacyjnych na autostradzie w Niemczech, gdzie obok (co logiczne) nazwy po niemiecku została podana także nazwa polskiego miasta w języku polskim... Jedna z wielu tablic informacyjnych na autostradzie w Niemczech, gdzie obok (co logiczne) nazwy po niemiecku została podana także nazwa polskiego miasta w języku polskim... Fot. J.Daniluk

Kim jest ów tytułowy „Wypędzony” spośród „Wypędzonych”..? To prof. Manfred Kittel, były już dyrektor niemieckiej Fundacji „Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie”. W dniu wczorajszym (tj. 15 grudnia) został odwołany. Rzecz jasna, tytułu niniejszego wpisu nie można traktować dosłownie, chociaż poruszony tu temat do ważnych bez wątpienia należy. Z depeszy PAP z wczorajszego wieczora (swoją drogą, to jestem mile zaskoczony, że temat ten zauważyły polskie media) dowiadujemy się, że prof. Kittel sam poprosił o przejście na inne stanowisko. Rada naukowa fundacji przychyliła się do jego prośby.

Choć komunikat wydany przez fundację pełen jest (jak zazwyczaj w takich przypadkach) kurtuazji, to jednak nie jest tajemnicą, że zmiana na stanowisku dyrektora związana jest z ostrą krytyką, jaka spotkała prof. Kittela po tym, jak w listopadzie zaprezentował wystawę o wypędzeniach –  ekspozycja ta pomyślana była jako zapowiedź stałej wystawy. Przypomnieć bowiem należy, że głównym zadaniem powołanej przez Bundestag w 2008 r. fundacji jest stworzenie w Berlinie ośrodka dokumentacyjno-informacyjnego poświęconego przymusowym wysiedleniem Niemców i innych narodów Europy w XX wieku. Placówka ma być gotowa w przeciągu najbliższych lat.

Zarzuty wobec koncepcji wystawy sygnowanej przez prof. Kittela dotyczyły w pierwszej kolejności zbytniego akcentowania niemieckiej problematyki w całym zjawisku wypędzeń w Europie. Tym samym (wbrew obawom niektórych) zadziałał tu „mechanizm bezpieczeństwa”, czyli wywierania wpływu przez gremium historyków zasiadających w radzie naukowej fundacji. Wśród nich (co warto podkreślić) znajdują się także wybitni naukowcy ze strony polskiej: prof. Krzysztof Ruchniewicz oraz prof. Piotr Madajczyk. I bardzo dobrze.

To wydarzenie przypomniało mi jednak przy okazji pewien artykuł, jak ukazał się na początku września br. w jednym z dzienników w Polsce. Wskazano w nim na efekt działania niemieckiej polityki historycznej, rzekomo w ramach której zmieniono nazwy na … drogowskazach w Niemczech, zastępując nazwy polskich miast niemieckimi (artykuł zatytułowano „Breslau wraca do Niemiec”). Streszczając: zamiast „Wrocław” Niemcy jadąc autostradami kierują się na „Breslau” itd. W przywołanym tekście cytowana jest m. in. jedna z naszych posłanek, która wskazuje ponadto na problem mniejszości polskiej w Niemczech (słusznie, skądinąd). Ale cały kontekst tekstu ma wydźwięk alarmistyczny, a wspomniane tablice na niemieckich drogach mają być jakoby  koronnym dowodem na taką właśnie, negatywną w wydźwięku wobec nas, politykę historyczną naszego zachodniego sąsiada.

Szkopuł w tym, że jak szybko się okazało, główna teza artykułu nie do końca ma odbicie w rzeczywistości. Podczas powrotu z Berlina, gdzie byłem ostatnio na kwerendzie archiwalnej, specjalnie zwróciłem uwagę, czy aby rzeczywiście na niemieckich autostradach na drogowskazach widnieją tylko „Breslau”, „Warschau” czy „Posen”.  Cóż… pamięć mnie jednak nie zawiodła. Udało mi się sfotografować jedną z tablic, gdzie obok „Warschau” widnieje także napis „Warszawa” (to właśnie ilustracja do niniejszego wpisu). Widziałem takich tablic jednak wiele. Dowiedziałem się również, że między Monachium i Wrocławiem na znakach obok „Breslau” można zobaczyć „Wrocław”. Wrześniowy artykuł jako ilustrację pokazywał znak dotyczący zjazdu na jedną z autostrad, gdzie – siłą rzeczy – miejsca na drugą nazwę (tzn. polską) najzwyczajniej w świecie nie ma. Ale już na samych autostradach, wyposażonych w duże tablice, powtarzane są nazwy miast współczesnej Polskie w dwóch językach (i niemieckim, i polskim). Tyle w temacie.

Ta „gra Niemcem” to wypróbowany sposób, by skutecznie skupić uwagę w mediach części elektoratu. Szczególnie na takich terenach, jak Pomorze Gdańskie, Śląsk czy Wielkopolska. Czy chcę przez to powiedzieć, że my (polscy historycy) mamy przyjmować wszystko, co narzuca nam niemiecki tok narracji historycznej? Oczywiście, że nie. Naszym zadaniem jest – trzymając się terminologii już drogowej – zachować zasadę „ograniczonego zaufania”. Patrzeć uważnie, co robią nasi sąsiedzi z historią, reagować, jeśli trzeba. Odpowiednimi narzędziami, jeśli trzeba – stanowczo. Ale chciałbym (marzę o tym), aby powierzono to zadanie profesjonalnym gremiom złożonym z historyków, a nie politykom i niektórym publicystom.

Możemy różnić się w opiniach na temat historii. To jasne, nawet pożyteczne, ponieważ inspirujące do wymiany poglądów, pogłębionych badań czy nowych porównań. Możemy różnie interpretować fakty. Ale ich nie przeinaczajmy. Nie szukajmy na siłę „Niemca” tam, gdzie to niepotrzebne. I szkodzące wspólnej, merytorycznej dyskusji (jeśli ktoś jej naprawdę chce, w co niekiedy szczerze wątpię...). To, że jej czasem brak z powodów politycznych, to osobny temat do dyskusji. Ale przykład działalności rady niemieckiej Fundacji „Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie”, która przecież porusza jeden z najtrudniejszych tematów w stosunkach polsko-niemieckich, jest koronnym dowodem, że jeśli tylko merytorycznie i spokojnie jesteśmy w stanie argumentować nasze racje, to działania mogą przynieść oczekiwany rezultat. 

Jan Daniluk

Z pasją o historii i o współczesności

Komentarze   

0 # Karl 2017-11-13 14:37
Yes! Finally someone writes about biosfery.

my weblog ... butynr1.nut.cc/: butynr1.nut.cc/
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Julieta 2017-08-27 07:09
This web site definitely has all of the information and facts I
wanted concerning this subject and didn't know who to ask.


Here is my webpage Why is my Achilles tendon burning?: .../hammer-toe-operation-and-r ecovery
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Brandi 2017-08-27 05:38
Quality articles or reviews is the secret to invite
the users to go to see the site, that's what this site is
providing.

Also visit my homepage - How do you get
rid of Achilles tendonitis?: rhonagrobese.jimdo.com/
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Stacy 2017-08-26 15:31
Quality articles or reviews is the key to invite the viewers to visit
the web site, that's What causes pain in the Achilles tendon?: lidiamenuey.weebly.com/.../ this web site is providing.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Kasey 2017-08-25 10:13
hello!,I like your writing very so much! percentage we keep up
a correspondence more about your post on AOL? I need a specialist on this area to
unravel my problem. May be that's you! Taking a look forward
to see you.

Feel free to surf to my website; How does Achilles tendonitis occur?: epifaniacrandle.jimdo.com/.../ ...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Teodoro 2017-08-01 10:22
After I initially commented I appear to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a comment is added I receive four emails with the same comment.
There has to be an easy method you can remove me from that service?
Thank you!

Also visit my web blog: foot pain going up leg (madlynvandagri ff.wordpress.co m: .../06)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Fausto 2017-07-31 16:38
Hi there, I do think your website could possibly be
having internet browser compatibility problems. When I look
at your blog in Safari, it looks fine however when opening in Internet Explorer, it has some overlapping issues.
I simply wanted to give you a quick heads
up! Other than that, wonderful blog!

Feel free to surf to my weblog - foot pain essential oil (melissahade.wo rdpress.com: melissahade.wordpress.com/.../ ...)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Loretta 2017-07-29 19:20
Outstanding story there. What happened after? Thanks!


Take a look at my web page ... foot pain from heels (esperanzavande rvort.blogas.lt : esperanzavandervort.blogas.lt)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Erika 2017-07-29 06:58
Hi there very cool site!! Guy .. Excellent ..
Superb .. I will bookmark your blog and take the feeds additionally?
I am glad to seek out numerous useful info here within the submit, we
want work out extra strategies on this regard, thank you for sharing.
. . . . .

my web-site :: vitamin d helps foot pain (nylaflanegan.h atenablog.com: nylaflanegan.hatenablog.com/.. ./...)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Herbert 2017-07-29 05:29
Hi there, I discovered your website via Google even as searching for a similar matter, your site got here up, it seems to be
great. I have bookmarked How long does it take to
recover from Achilles injury?: goodjoker6969.jimdo.com/.../.. . in my google bookmarks.

Hi there, simply become aware of your blog through Google, and located
that it is truly informative. I am going to be careful for brussels.
I will be grateful in case you proceed this in future. A lot of
other folks will probably be benefited out of
your writing. Cheers!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież